È la declinazione più ricca: il genitivo singolare finisce in -is e comprende nomi maschili, femminili e neutri. Il nominativo può avere forme molto diverse, quindi impara sempre nominativo e genitivo insieme: dal genitivo ricavi il tema.
| Nominativo | Genitivo | Tema | Significato |
|---|---|---|---|
| rex | regis | reg- | re |
| homo | hominis | homin- | uomo |
| corpus | corporis | corpor- | corpo |
| iter | itineris | itiner- | cammino |
| nomen | nominis | nomin- | nome |
Per capire quale modello seguire, conta le sillabe del nominativo e del genitivo singolare:
Da qui nascono tre gruppi, che si distinguono soprattutto per il genitivo plurale (-um o -ium).
Gli imparisillabi con una sola consonante prima di -is: consul, consulis; rex, regis; homo, hominis; i neutri come corpus, corporis.
consul, consulis (m.)
il console
| Caso | Singolare | Plurale |
|---|---|---|
| Nom. | consul | consulēs |
| Gen. | consulis | consulum |
| Dat. | consulī | consulibus |
| Acc. | consulem | consulēs |
| Voc. | consul | consulēs |
| Abl. | consule | consulibus |
corpus, corporis (n.)
il corpo
| Caso | Singolare | Plurale |
|---|---|---|
| Nom. | corpus | corpora |
| Gen. | corporis | corporum |
| Dat. | corporī | corporibus |
| Acc. | corpus | corpora |
| Voc. | corpus | corpora |
| Abl. | corpore | corporibus |
I parisillabi (civis, civis; navis, navis) e gli imparisillabi con due consonanti prima di -is (urbs, urbis; mons, montis; nox, noctis).
civis, civis (m.)
il cittadino
| Caso | Singolare | Plurale |
|---|---|---|
| Nom. | civis | civēs |
| Gen. | civis | civium |
| Dat. | civī | civibus |
| Acc. | civem | civēs (-īs) |
| Voc. | civis | civēs |
| Abl. | cive | civibus |
urbs, urbis (f.)
la città
| Caso | Singolare | Plurale |
|---|---|---|
| Nom. | urbs | urbēs |
| Gen. | urbis | urbium |
| Dat. | urbī | urbibus |
| Acc. | urbem | urbēs |
| Voc. | urbs | urbēs |
| Abl. | urbe | urbibus |
Hanno l'ablativo singolare in -i, il genitivo plurale in -ium e nominativo, accusativo e vocativo plurali in -ia.
mare, maris (n.)
il mare
| Caso | Singolare | Plurale |
|---|---|---|
| Nom. | mare | maria |
| Gen. | maris | marium |
| Dat. | marī | maribus |
| Acc. | mare | maria |
| Voc. | mare | maria |
| Abl. | marī | maribus |
animal, animalis (n.)
l'animale
| Caso | Singolare | Plurale |
|---|---|---|
| Nom. | animal | animālia |
| Gen. | animālis | animālium |
| Dat. | animālī | animālibus |
| Acc. | animal | animālia |
| Voc. | animal | animālia |
| Abl. | animālī | animālibus |
| Terminazione | Genere | Esempi | Eccezioni da ricordare |
|---|---|---|---|
| -or, -oris | maschile | amor, orator, dolor | arbor (f.); aequor, marmor, cor (n.) |
| -tas, -tudo, -tio | femminile | libertas, magnitudo, ratio | — |
| -men, -minis | neutro | nomen, flumen, carmen | — |
| -us, -oris / -eris | neutro | tempus, corpus, genus | — |
| Particolarità | Nomi | Forme |
|---|---|---|
| accusativo in -im, ablativo in -i | securis (scure), febris (febbre), puppis (poppa), Neapolis | securim, securi; febrim, febri |
| parisillabi con gen. pl. in -um | canis, iuvenis, sedes (sede), vates (indovino) | canum, iuvenum, sedum, vatum |
| monosillabi con gen. pl. in -ium | os, ossis (osso); mus, muris (topo); dens, dentis | ossium, murium, dentium |
| genere diverso da quello atteso | flos, floris (m.); arbor (f.); os, oris (n., bocca) | flos pulcher; arbor alta; os apertum |
| Singolare | Plurale |
|---|---|
| ops (non usato al nom.) = aiuto | opes, opum = ricchezze, mezzi |
| sal = sale | sales = battute di spirito |
| carcer = carcere | carceres = cancelli di partenza nel circo |
Scegli la risposta giusta: vedrai subito se è corretta e perché.
1.Qual è il genitivo plurale di consul, consulis?
2.Qual è il genitivo plurale di urbs, urbis?
3.Come fa l'ablativo singolare di mare?
4.Quale di questi parisillabi fa il genitivo plurale in -um?
5.Di che genere è tempus, temporis?
6.os, ossis significa…
Risposte date: 0 su 6
Altre domande su questo argomento →